Komisja została powołana w celu kompleksowej analizy funkcjonującego systemu gospodarki odpadami oraz wypracowania propozycji zmian organizacyjnych i regulaminowych. Jej prace dotyczyły m.in. kosztów systemu, funkcjonowania Biura ds. Gospodarki Odpadami, działania PSZOK, poziomu segregacji, częstotliwości odbioru poszczególnych frakcji oraz rozwiązań stosowanych w innych gminach.
Jak podkreślono w sprawozdaniu, analiza opierała się na rzeczywistych danych, kosztach jednostkowych, dokumentach i praktycznych skutkach proponowanych zmian. Komisja zaznaczyła, że system gospodarki odpadami jest jednym z najbardziej złożonych i kosztownych zadań realizowanych przez samorząd, a większość kosztów wynika z przepisów krajowych, wymogów środowiskowych, poziomów recyklingu, cen zagospodarowania odpadów, kosztów transportu, energii i pracy.
Z ustaleń komisji wynika, że około połowę kosztów systemu stanowi zagospodarowanie odpadów, a pozostałą część koszty odbioru i organizacji całego systemu. Wskazano również, że na początku funkcjonowania systemu koszt zagospodarowania odpadów zmieszanych wynosił około 200 zł za tonę, podczas gdy obecnie jest to około 650-700 zł za tonę.
Komisja pozytywnie oceniła funkcjonowanie Biura ds. Gospodarki Odpadami. W sprawozdaniu zwrócono uwagę m.in. na wysoki poziom ściągalności opłat, wynoszący 97,5 procent, systematyczne działania kontrolne, edukacyjne i analityczne oraz brak przesłanek wskazujących na nieprawidłowości w zakresie ilości odbieranych odpadów.
Jednym z najważniejszych problemów wskazanych przez komisję pozostaje niski poziom segregacji w zabudowie wielorodzinnej. To tam występuje największy udział odpadów zmieszanych oraz przypadki zanieczyszczania frakcji selektywnych, co wpływa na koszty i efektywność całego systemu.
Komisja przeanalizowała również możliwe zmiany w częstotliwości odbioru poszczególnych frakcji. Uznano, że nie każda pozornie prosta zmiana przyniosłaby realne oszczędności. Nie zarekomendowano m.in. ograniczenia odbioru szkła, papieru czy odpadów wielkogabarytowych, ponieważ mogłoby to pogorszyć logistykę systemu lub komfort mieszkańców, bez istotnego efektu finansowego.
Wśród rekomendacji komisji znalazło się natomiast zmniejszenie częstotliwości odbioru popiołu w miesiącach: marzec, kwiecień, październik i listopad - z dwóch odbiorów miesięcznie do jednego. Szacowane oszczędności z tego tytułu mogą wynieść około 100–120 tysięcy złotych rocznie. Zmiana ta została przyjęta przez Radę Miejską już podczas tej samej, czerwcowej sesji.
Komisja wskazała także na potrzebę usprawnienia funkcjonowania PSZOK. W 2025 roku mieszkańcy Czechowic-Dziedzic odwiedzili to miejsce ok 40 tysięcy razy. Kolejne 2 tysiące to wizyty mieszkańców Goczałkowic-Zdroju. Roczny koszt jego funkcjonowania wynosi około 1,3 mln zł, z czego około 1 mln zł przypada na Czechowice-Dziedzice. Obecna lokalizacja PSZOK generuje duże utrudnienia komunikacyjne, szczególnie w okresach zwiększonego ruchu. Kwestia utworzenia dodatkowych punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych była również wcześniej sygnalizowana przez Burmistrza Czechowic-Dziedzic Mariana Błachuta jako jeden z kierunków możliwego usprawnienia systemu i poprawy dostępności PSZOK dla mieszkańców.
Do najważniejszych końcowych rekomendacji komisji należą: zmniejszenie częstotliwości odbioru popiołu w wybranych miesiącach, docelowe zwiększenie liczby PSZOK, w tym utworzenie dodatkowego punktu na terenie sołectw, rozwój sieci pojemników na tekstylia we współpracy z podmiotami zewnętrznymi oraz przygotowanie pilotażowego programu inteligentnych pojemników w zabudowie wielorodzinnej.
Pilotaż inteligentnych pojemników miałby polegać m.in. na przypisaniu mieszkańcom indywidualnych kodów dostępu i ograniczeniu anonimowości w zakresie wyrzucania odpadów. W ocenie komisji mogłoby to poprawić jakość segregacji w zabudowie wielorodzinnej. Komisja rekomenduje realizację takiego programu przy wykorzystaniu środków zewnętrznych, tak aby nie obciążać dodatkowo systemu gospodarki odpadami.
W końcowych wnioskach komisja podkreśliła, że największy potencjał poprawy systemu znajduje się obecnie w jakości segregacji, ograniczaniu ilości odpadów zmieszanych oraz usprawnieniu funkcjonowania PSZOK. Jednocześnie zaznaczono, że wiele analizowanych rozwiązań, choć mogło wydawać się oszczędnościowych, po dokładnej analizie nie dawało realnego efektu ekonomicznego albo mogło prowadzić do pogorszenia jakości usług dla mieszkańców.
Poniżej publikujemy sprawozdanie z prac komisji oraz prezentację przedstawioną podczas czerwcowej sesji Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach.
