Zofia Barzyk od wielu lat łączy pracę nauczycielki historii z działalnością społeczną, regionalistyczną, popularyzatorską i wydawniczą. Jej działalność wykracza daleko poza obowiązki zawodowe. Jest przykładem osoby, która swoją wiedzę i kompetencje traktuje jako zobowiązanie wobec lokalnej wspólnoty – dokumentuje jej przeszłość, przybliża mieszkańcom historię miejsca, w którym żyją, a przede wszystkim przekazuje tę wiedzę dzieciom i młodzieży.
Przez 27 lat pracowała w Szkole Podstawowej nr 5 im. Mikołaja Kopernika w Czechowicach-Dziedzicach, a obecnie jest nauczycielką Katolickiej Szkoły Podstawowej im. św. Brata Alberta w Czechowicach-Dziedzicach, prowadzonej przez Stowarzyszenie Dziedzictwo św. Jana Sarkandra. Przez cały okres swojej pracy zawodowej konsekwentnie rozwija edukację historyczną i regionalną, pokazując uczniom, że historia nie jest wyłącznie wiedzą o odległych wydarzeniach, lecz także opowieścią o miejscach, ludziach i wydarzeniach, które tworzą ich własną wspólnotę.
Szczególne miejsce w jej działalności zajmuje dokumentowanie i upowszechnianie historii Czechowic-Dziedzic. Jest autorką opracowania „Kartki z dziejów Szkoły Podstawowej nr 5” oraz współautorką licznych publikacji Towarzystwa Przyjaciół Czechowic-Dziedzic, w tym m.in. „Czechowice-Dziedzice. Przewodnik po mieście i sołectwach”, „Monografia Czechowic i Dziedzic w latach 1918–1939”, „Z dziejów oświaty Czechowic-Dziedzic”, „Słownik biograficzny” t. I i II oraz „Echa historii” t. I i II.
Jej dorobek został odnotowany również w specjalistycznych katalogach bibliograficznych.
W „Monografii Czechowic i Dziedzic (1918–1939)” występuje jako współautorka wraz z Barbarą Pająk i Anną Dudzik, natomiast w pierwszym tomie „Słownika biograficznego: Czechowice-Dziedzice, Bronów, Ligota, Zabrzeg” figuruje jako jedna z autorek.
Na szczególne podkreślenie zasługuje jej działalność badawcza i popularyzatorska. Zofia Barzyk jest autorką artykułów dotyczących ważnych i często trudnych kart historii miasta, w tym opracowania poświęconego bombardowaniu rafinerii w Czechowicach 20 sierpnia 1944 roku, a także tekstu dotyczącego hitlerowskich obozów na terenie gminy. Jej artykuły zostały opublikowane w drugim tomie „Ech historii”.
W ten sposób Zofia Barzyk przyczynia się nie tylko do zachowania pamięci o wydarzeniach i ludziach związanych z Czechowicami-Dziedzicami, lecz również do tworzenia dostępnego dla mieszkańców zasobu wiedzy o historii lokalnej. Jej praca ma znaczenie dla zachowania tożsamości i ciągłości pamięci wspólnoty lokalnej.
Istotnym elementem działalności kandydatki jest również bezpośrednia praca na rzecz mieszkańców. Współpracując z Miejską Biblioteką Publiczną, Miejskim Domem Kultury, Ośrodkiem Dziennego Pobytu oraz innymi lokalnymi instytucjami, prowadzi prelekcje, spotkania i wycieczki historyczne. Dzięki temu historia Czechowic-Dziedzic nie pozostaje jedynie w książkach i opracowaniach, ale staje się przedmiotem żywego kontaktu mieszkańców z miejscem, w którym żyją.
Warto zaznaczyć, że działalność ta jest kontynuowana również obecnie. W 2026 roku Zofia Barzyk uczestniczyła jako historyk w wydarzeniu „Śladami naszych korzeni – międzypokoleniowa podróż przez historię Czechowic-Dziedzic”, prowadząc spacer historyczny po mieście. Inicjatywa była nastawiona na przybliżenie lokalnej historii i dziedzictwa kulturowego oraz integrację mieszkańców różnych pokoleń.
Ważnym obszarem jej działalności są także wycieczki historyczne i krajoznawcze. Organizuje wyjazdy piesze i autokarowe dla uczniów różnych placówek oświatowych, umożliwiając im bezpośrednie poznawanie dziedzictwa Czechowic-Dziedzic, Bielska-Białej, Cieszyna i Krakowa. Posiada uprawnienia pilota wycieczek potwierdzone egzaminem państwowym w Urzędzie Marszałkowskim. Dzięki temu edukacja historyczna łączy się w jej pracy z poznawaniem dziedzictwa kulturowego i budowaniem świadomej postawy obywatelskiej.
Jest to działalność długofalowa, konsekwentna i nastawiona na dobro wspólne. Jej efektem są zarówno konkretne publikacje i opracowania, jak i – co równie ważne – ludzie, którzy dzięki niej lepiej znają historię swojej małej ojczyzny, rozumieją jej dziedzictwo i czują się za nie odpowiedzialni.
Zofia Barzyk nie tylko uczy historii Czechowic-Dziedzic – ona tę historię ocala, dokumentuje, interpretuje i przekazuje dalej. Jej działalność jest trwałym wkładem w zachowanie tożsamości lokalnej i dziedzictwa ziemi bielskiej.
