Przejdź do głównej nawigacji Przejdź do treści Przejdź do stopki Przejdź do mapy portalu

Grób powstańca śląskiego kpt. Waleriana Fajfera oznaczony znakiem pamięci „Tobie Polsko”

21 września 2026 r. na cmentarzu parafialnym w Dankowicach odbyła się uroczystość oznaczenia grobu powstańca śląskiego kpt. Waleriana Fajfera znakiem pamięci „Tobie Polsko”. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, władz państwowych i samorządowych, a także rodzina oraz bliscy bohatera.

W uroczystości udział wzięli m.in. senator Agnieszka Gorgoń-Komor, poseł Maciej Tomczykiewicz, wicewojewoda śląski Michał Kopański, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Mateusz Pindel, starosta bielski Andrzej Płonka, samorządowcy z terenu powiatu bielskiego oraz rodzina i bliscy bohatera.

Gminę Czechowice-Dziedzice reprezentowali zastępcy burmistrza Maciej Kołoczek i Paweł Mrowiec, sekretarz miasta Grzegorz Wąsik, przewodniczący Rady Miejskiej Damian Żelazny, wiceprzewodniczący Radosław Hudziec oraz radni Rady Miejskiej, którzy wystawili poczet sztandarowy.

Szczególnym uczestnikiem wydarzenia była rodzina i grono bliskich kpt. Waleriana Fajfera, 

Powstaniec, żołnierz i konspirator

Walerian Fajfer urodził się 8 grudnia 1906 r. w Dankowicach. Uczestniczył w II i III powstaniu śląskim, walcząc w 6. kompanii 2. pułku piechoty pszczyńskiej. Był członkiem Związku Powstańców Śląskich, Związku Weteranów Powstań Śląskich oraz Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Za swoją działalność został odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym.

W okresie II Rzeczypospolitej służył jako zawodowy żołnierz. Był ułanem 19. Pułku Ułanów Wołyńskich w Ostrogu na Wołyniu, gdzie ukończył szkołę podoficerską. Następnie pełnił służbę w 21. Dywizji w Bielsku jako wachmistrz kawalerii i instruktor przysposobienia obronnego.

We wrześniu 1939 r. uczestniczył w walkach obronnych na terenie Czechowic i Dziedzic. Odpowiadał również za wywiezienie części maszyn oraz tajnych dokumentów z Walcowni Metali „Dziedzice”. Podczas niemieckich nalotów dostarczył je aż do Dębicy.

Po zakończeniu kampanii wrześniowej włączył się w działalność konspiracyjną. Od listopada 1939 r. do maja 1940 r. działał w Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej, pełniąc funkcję zastępcy dowódcy plutonu.

W maju 1940 r. został aresztowany przez Gestapo w Dziedzicach. Następnie przewieziono go do Bielska i Berlina, gdzie był brutalnie przesłuchiwany pod zarzutem napadów zbrojnych na niemieckich funkcjonariuszy oraz działalności antyhitlerowskiej.

Po zwolnieniu 28 grudnia 1940 r. ponownie został aresztowany w styczniu 1941 r. W latach 1942–1945 był robotnikiem przymusowym w Berlinie, pracując w firmie Henning & Heuer, a także więźniem obozu koncentracyjnego w Nardenham.

W sierpniu 1945 r. powrócił do rodzinnych Dankowic. Wkrótce potem został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Dziedzicach i przewieziony do aresztu w Świdnicy, gdzie poddawano go brutalnym torturom. Do końca życia zmagał się z poważnymi chorobami będącymi następstwem wojennych i powojennych przeżyć.

Po zwolnieniu z więzienia do 1950 r. pracował w kamieniołomach w Świdnicy. Z powodu swojej patriotycznej działalności przed wojną miał trudności ze znalezieniem pracy w rodzinnych stronach. Pracował m.in. jako księgowy na Dolnym Śląsku, a później jako cieśla.

Walerian Fajfer zmarł 16 stycznia 1984 r. 17 kwietnia 1986 r. Rada Państwa, w uznaniu jego zasług bojowych, mianowała go na stopień podporucznika.

Uroczyste oznaczenie jego grobu znakiem pamięci „Tobie Polsko” jest wyrazem pamięci i hołdu dla człowieka, który walczył o niepodległość Polski, a za swoją działalność poniósł wielką cenę również w okresie powojennych represji.

Tak